Zanim zaczniesz wpuszczać ryby do akwarium, najlepiej pozwolić zbiornikowi „dojrzeć”, czyli przejść pełny cykl azotowy. „Dojrzałe” akwarium ma już ustaloną populację bakterii, które przekształcają amoniak w azotyny, a azotyny w azotany. Po zakończeniu procesu poziom amoniaku i azotynów w wodzie spada do 0 ppm (części na milion), a czas potrzebny do pełnego dojrzewania może być różny. Większość akwariów ostatecznie dojrzeje samoczynnie, jednak straty w obsadzie mogą być duże, jeśli proces nie jest kontrolowany, ponieważ amoniak i azotyny są silnie toksyczne dla ryb akwariowych.

1. Cykl azotowy zaczyna się, gdy azotowe produkty przemiany materii, takie jak odchody ryb, niezjedzony pokarm i rozkładające się szczątki roślin, ulegają rozkładowi i uwalniają amoniak (NH3/NH4 – bardzo toksyczny dla ryb).

2. Amoniak i inne azotowe odpady są przekształcane przez bakterie nitryfikacyjne w azotyny (NO2 – toksyczne dla ryb).

3. Azotyny są następnie przekształcane przez bakterie w azotany (NO3 – mniej szkodliwe dla ryb). Utrzymuj poziom azotanów poniżej 20 ppm, najlepiej w zakresie od 5 do 10 ppm.

4. Rośliny wykorzystują azotany jako nawóz. Dzięki połączeniu procesu rozkładu oraz wydalin ryb zjadających rośliny powstają kolejne ilości amoniaku, które podtrzymują cykl.

Istnieją różne metody cyklenia akwarium, które pozwalają zminimalizować stres ryb. Trzy najpopularniejsze to cyklenie bezrybne, w którym do akwarium wprowadza się źródło azotu inne niż ryby, cyklenie z rybami, wymagające bardzo częstych podmian wody i skutecznego uzdatniacza, oraz tzw. „ciche” cyklenie, w którym wykorzystuje się rośliny do przetwarzania amoniaku i azotynów. Ważne jest, aby dobrze zgłębić temat i wybrać metodę najlepiej dopasowaną do Ciebie i Twojego akwarium. Niezależnie od wybranego sposobu potrzebny będzie dokładny zestaw testów do pomiaru amoniaku, azotynów i azotanów.