Temperatura

Wymagana temperatura zależy przede wszystkim od tego, jakie ryby i rośliny znajdują się w Twoim akwarium. Idealna temperatura dla większości tropikalnych ryb akwariowych mieści się w zakresie 23–26°C. Istnieją jednak gatunki, które potrzebują niższej lub wyższej temperatury, na przykład tęczanki «rainbow shiners», które preferują chłodniejsze warunki 18–20°C, lub ciepłolubne dyskowce, które zaczynają czuć się komfortowo w temperaturze 28–30°C. Większość roślin również nie lubi zbyt chłodnej wody i najlepiej rośnie w przedziale 20–27°C.

Wartość pH

Wartość pH, czyli „poziom kwasowości”, wskazuje, czy woda jest kwaśna, obojętna czy zasadowa. Jest to miara stężenia składników kwaśnych i zasadowych w roztworze wodnym. Czysta woda reaguje obojętnie i ma pH 7. Jeśli przeważają składniki kwaśne, wartość pH spada poniżej 7. Gdy więcej jest składników zasadowych, wartość pH rośnie powyżej 7.

Twardość ogólna

Twardość ogólna (GH) oznacza ilość soli magnezu i wapnia rozpuszczonych w wodzie. Przy niewielkiej ilości tych soli woda określana jest jako miękka, przy większej ilości – jako twarda. Wartość podaje się w stopniach twardości niemieckiej, przy czym 1°dH odpowiada 10 mg/l rozpuszczonego tlenku wapnia.

Twardość węglanowa

Twardość węglanowa (KH) wskazuje zawartość jonów wodorowęglanowych w wodzie akwariowej i jest ściśle powiązana z wartością pH. Wodorowęglany pełnią w wodzie funkcję bufora, zapobiegając nagłym zmianom pH. Jeśli zawartość jonów wodorowęglanowych jest zbyt niska, może dojść do potencjalnie zagrażającego życiu dla wielu ryb i roślin gwałtownego spadku pH (tzw. załamanie kwasowe). Jony wodorowęglanowe pozostają w równowadze z dwutlenkiem węgla rozpuszczonym w wodzie akwariowej. Dwutlenek węgla jest niezbędny jako źródło węgla dla roślin w procesie fotosyntezy. Oznacza to, że prawidłowa twardość węglanowa ma kluczowe znaczenie również dla wzrostu roślin.

Amonium/amoniam

Jon amonowy powstaje w wyniku mineralizacji azotu. Azot organicznie związany w resztkach pokarmu i odchodach (na przykład w białkach) jest rozkładany przez bakterie proteolityczne i uwalniany w postaci nieorganicznych jonów amonowych. W zależności od wartości pH w wodzie ustala się równowaga między jonami amonowymi NH₄⁺) a amoniakiem (NH₃) w wodzie. Przy wartościach pH poniżej 7 dominują jony amonowe, natomiast powyżej pH 7 coraz więcej jest amoniaku. Amoniak jest bardzo niebezpieczny, ponieważ zaburza oddychanie ryb akwariowych i blokuje podstawowe funkcje życiowe. Rośliny wodne wykorzystują amon jako źródło azotu. W zdrowym, dojrzałym filtrze akwariowym amon jest szybko utleniany przez bakterie nitryfikacyjne z azotynu do azotanu. Jeśli ten łańcuch przemian zostanie zakłócony, może dojść do nagłego wzrostu stężenia amonium/amoniaku.

Azotyn

Jony azotynowe (NO₂^–) i jony azotanowe (NO₃^–) powstają w procesie rozkładu związków azotu w obecności tlenu, zwanym „nitryfikacją”. Azotyn stanowi dla ryb i mięczaków fazę silnie toksyczną. Jego działanie fizjologiczne polega na blokowaniu transportu tlenu we krwi i hamowaniu oddychania komórkowego. Zazwyczaj azotyn powstały z amonu jest szybko utleniany do względnie nietoksycznego azotanu przez bakterie nitryfikacyjne. Niepożądany wzrost stężenia azotynu może wystąpić, gdy ten proces utleniania zostanie zahamowany, na przykład przez zastosowanie nowego materiału filtracyjnego. Azotan jest końcowym produktem nitryfikacji i w mniejszym stopniu wpływa na życie i dobrostan ryb oraz mięczaków. Głównym źródłem związków azotu w akwarium są białka z resztek pokarmu, odchody oraz organiczne produkty rozkładu. Stężenia azotanów występujące w akwarium są zazwyczaj nietoksyczne, lecz przy podwyższonych wartościach mogą sprzyjać intensywnemu wzrostowi glonów.

Azotan

Jony azotynowe (NO₂^–) i jony azotanowe (NO₃^–) są wytwarzane w procesie rozkładu związków azotu w obecności tlenu, zwanym „nitryfikacją”. Azotyn jest etapem wysoce toksycznym dla ryb i mięczaków. Jego działanie fizjologiczne uniemożliwia transport tlenu we krwi i blokuje oddychanie komórkowe. Z reguły azotyn powstający z amonu jest szybko utleniany do stosunkowo nietoksycznego azotanu przez bakterie nitryfikacyjne. Niepożądany wzrost stężenia azotynu może wystąpić, jeśli ten bakteryjny proces utleniania zostanie zahamowany, na przykład przez nowe medium filtracyjne. Azotan jest końcowym etapem nitryfikacji i w mniejszym stopniu wpływa na życie oraz dobrostan ryb i mięczaków. Głównym źródłem związków azotu w akwarium są białka z resztek pokarmu, a także odchody i produkty rozkładu substancji organicznych. Stężenia azotanów występujące w akwarium są zazwyczaj nietoksyczne, jednak przy podwyższonych wartościach dochodzi do silniejszego wzrostu glonów. Odpowiednia wartość azotanów jest szczególnie ważna dla zdrowego, bujnego wzrostu roślin. Oznacza to, że w silnie obsadzonym roślinami akwarium wymagane są znacznie wyższe wartości niż w zbiorniku z mniejszą ilością roślin. Wartości 5 do 15 mg/l byłyby idealne dla typowego akwarium towarzyskiego z mniejszą liczbą roślin. W silnie obsadzonych zbiornikach, takich jak akwaria w stylu aquascaping lub holenderskim, pożądane są często wartości 20 do 30 mg/l. W akwariach biotopowych, które często nie zawierają w ogóle roślin, należy jednak dążyć do utrzymania wartości na możliwie najniższym poziomie. W prostych słowach: azotan jest ważnym składnikiem odżywczym dla roślin, ale dla ryb powinien być utrzymywany możliwie jak najniżej. Aby zapobiec niepożądanemu rozwojowi glonów, ważne jest, aby wartości nie były ani zbyt wysokie, ani zbyt niskie.

Fosforan

Fosforany są ważnymi składnikami odżywczymi dla wszystkich roślin i są niezbędne dla przemiany energii w każdej żywej komórce. Fosforany dostają się do wody akwariowej wraz z pokarmem, a także poprzez obumierające części roślin i procesy rozkładu materii organicznej. W niektórych przypadkach fosforany są dodawane do wody przez wodociągi lub trafiają do niej w wyniku ich stosowania w rolnictwie. Tak długo, jak ilość fosforanu jest redukowana do niskiego poziomu przez istniejące rośliny, utrzymuje się dynamiczna równowaga między „podażą a popytem”. Jedynie niekontrolowany wzrost poziomu fosforanów może powodować problemy, takie jak silny rozwój glonów. Fosforany są uważane za czynnik ograniczający wzrost glonów nitkowatych. Odpowiednia wartość fosforanów jest szczególnie ważna dla zdrowego, bujnego wzrostu roślin. Oznacza to, że w silnie obsadzonym roślinami akwarium wymagane są wyższe wartości niż w zbiorniku z mniejszą ilością roślin. W akwarium towarzyskim z niewielką liczbą roślin i wieloma rybami należy dążyć do dość niskiej wartości, ponieważ zazwyczaj wyższa obsada zwierząt, a więc większa ilość podawanego pokarmu, i tak często prowadzi do dość wysokiego poziomu, który można jednak obniżyć poprzez regularne i szeroko zakrojone podmiany wody. W takim przypadku wartość nie powinna przekraczać 0,05–0,1 mg/l. W silnie obsadzonych roślinami akwariach sytuacja może wyglądać inaczej i konieczne może być dodawanie nawozu, aby osiągnąć idealną wartość 0,1 do 0,3 mg/l. Ważne jest, aby wartości nie były zbyt wysokie, aby zapobiec niepożądanemu rozwojowi glonów.

Chlor

W niektórych przypadkach dostawcy wody dodają chlor do wody z kranu w celu jej dezynfekcji. Chlor nie jest tolerowany przez ryby akwariowe i innych mieszkańców akwarium nawet w bardzo małych ilościach i musi zostać usunięty z wody, zanim zostanie ona dodana do akwarium.

Zawartość żelaza

Żelazo jest niezbędne dla dobrego wzrostu roślin. Jednak stężenia 0,1 do 0,2 mg/l są zwykle w zupełności wystarczające. Wyższe dawki często sprzyjają tworzeniu się glonów czerwonych, takich jak glony pędzelkowe i brodawkowe.

Zawartość tlenu

Wszyscy mieszkańcy akwarium oraz rośliny potrzebują tlenu, dlatego jest to bardzo ważny parametr. W dobrze obsadzonych roślinami akwariach rośliny w ciągu dnia wytwarzają wystarczającą ilość tlenu. Może być jednak konieczne napowietrzanie akwarium w nocy, ponieważ rośliny i ryby również wtedy potrzebują tlenu. Ważne jest także zapewnienie dobrego wymiany gazowej w akwarium.